IFS coaching: werken met je innerlijke delen
van innerlijke strijd naar rust, helderheid en richting
Over Internal Family Systems
IFS is een hele fijne manier om je innerlijke wereld te onderzoeken als je veel gedachten hebt die soms tegenover elkaar lijken te staan of die van links naar rechts schieten. Als je veel twijfelt, piekert of jezelf saboteert. En zeker ook als je veel zelfkritiek hebt of andere terugkerende patronen waar je iedere keer in vastloopt en waar je maar moeilijk uitkomt.
In de coaching leer je hoe je, vanuit Self-energie zonder oordeel, je eigen delen kunt onderzoeken. Waarom doen ze wat ze doen en hoe proberen ze jou te helpen? Zo kun je belaste en beschermende delen helpen om weer op een natuurlijke manier te functioneren zonder lasten en niet-helpende overtuigingen. Je ontwikkelt Self-vertrouwen, Self-leiderschap en herstelt je innerlijke harmonie.
Op deze manier kun jij je leven leiden op de manier die kloppend is voor jouw oorspronkelijke en natuurlijke Self.
Een patroon is niet wie je bent, maar iets wat een deel jou heeft leren doen.
Als je er even bij stilstaat, dan kun je opmerken dat je uit meerdere delen bestaat. Dan kun je waarnemen dat je bijvoorbeeld een deel hebt dat graag alles heel goed doet of dat graag voor anderen zorgt. Tegelijkertijd stelt iets in jou dingen uit tot het laatste moment, of trekt zich terug als het in een nieuwe situatie komt, terwijl een ander deel je kritisch bekijkt. Dit soort delen hebben we allemaal.
Internal Family Systems, IFS is een therapeutische benadering, ontwikkelt in de Verenigde Staten door Richard Schwartz (vandaar ook de Engelse termen) die er vanuit gaat dat we echt een soort innerlijke familie hebben.
Alle delen zijn welkom!
In onze innerlijke familie – net als in een gewone familie – kunnen sommige leden het beter met elkaar vinden dan anderen. De een is meer aanwezig dan de ander of heeft meer te vertellen. Belangrijk om te onthouden is dat alle delen een goede intentie hebben, ook al ervaar je, op dit moment, de uitwerking ervan, niet altijd zo en wil je er vanaf omdat je er misschien last van ervaart. Zo kun je bijvoorbeeld door je deel dat zo graag voor anderen zorgt, uitgeput raken.
Beschermende delen zijn vaak ontstaan in onze kindertijd en vertonen in het heden nog steeds gedrag en overtuigingen die passen bij de (leef)tijd waarin ze zijn ontstaan.Delen kunnen ervaren worden als gedachten, gevoelens, sensaties, innerlijke stemmen, fysieke symptomen, beelden, geluiden of beweging.In IFS onderscheiden we 3 soorten delen:
Managers
Dit zijn de delen die het meest in ons aanwezig zijn en het dagelijks leven regelen. Managers zijn pro-actieve beschermers vaak met veel kwaliteiten en soms ook met een (te) zware taak. Ze proberen te beschermen door controle van situaties en emoties, vermijden, pleasen of door kritisch te zijn (“dit moet beter” of “doe niet zo dom”). Daarmee voorkomen ze het risico en de triggers van pijn, verdriet of afwijzing (van exiles= de jonge kinddelen). Zo kan een ‘harde werker’ soms niet meer stoppen met werken of zorgt een ‘perfectionistisch’ deel dat je je werk niet kunt afronden, omdat het altijd beter kan. Managerdelen kunnen als dwangmatig of over-alert worden ervaren.
Wat ooit bescherming bood, hoeft niet altijd de leiding te houden
Exiles (bannelingen)
Dit zijn de jonge delen die gekwetst, kwetsbaar zijn of oude pijn vasthouden uit momenten of tijden in je leven dat je ze niet kon verwerken. Misschien omdat er toen niemand in de buurt was of dat er geen ruimte voor was. Het zijn vaak gevoelens als verdriet, angst, schuld, leegte, machteloosheid, eenzaamheid of schaamte. Ze kunnen in het nu getriggerd raken en zorgen voor een overspoeling met oude gevoelens.
Hoewel exiles onze pijn dragen, hebben ze van nature ook onze meest levendige kinderlijke kwaliteiten, zoals speelsheid, spontaniteit, verbeeldingskracht, vitaliteit, vreugde en verwondering.
Firefighters (brandweermannen)
Een firefighter is een reactieve, impulsieve beschermer. Deze delen komen, vaak als een impuls in actie als de pijn geraakt wordt die de exiles dragen. Hun doel is net als dat van de manager om de exiles af te schermen en pijn te voorkomen. Omdat de manager het niet kon voorkomen, grijpt de firefighter in. Ze beschermen door: boosheid, agressie of verwijten maken, beschuldigen. Je in 1 x leeg te laten voelen. Firefighters zetten je soms aan tot gedrag dat je minder laat voelen of anders laat voelen zoals verdoving of dissociatie. Maar ook kunnen beschermers tot uiting komen in extreem of schadelijk gedrag, voorbeelden hiervan zijn: alcohol of drugs gebruiken, zelfbeschadiging, te hard rijden, gamen, verandering van eetpatroon, veel scrollen op social media of obsessies.
Self-energie
Naast alle delen hebben we het Self (Zelf). Dit is jouw authentieke, ongeschonden, stabiele kern of innerlijke essentie. Je kunt dit niet ‘doen’ het is een toestand van zijn en het ontstaat. Het is een helpende staat van zijn met kwaliteiten en het is geen deel. Het staat los van gedachten, gevoelens en ervaringen die je dagelijks leven kunnen beheersen. Het Self heeft een aantal zijns-kwaliteiten, die noemen we de 8C’s en de 5 P’s, die je in verschillende situaties, momenten en fases van je leven bij jezelf kunt herkennen.
8 C's:
- Calmness (kalmte): je kunt in rust blijven, ook in uitdagende situaties. Je wordt niet overweldigd door emoties, stress of impulsen.
- Clarity (helderheid): je kunt situaties scherp en zonder verwarring waarnemen. Je kunt je eigen delen (en die van anderen) onderscheiden, je weet wat echt belangrijk is en kunt kloppende beslissingen nemen.
- Curiosity (nieuwsgierigheid): je wilt begrijpen wat er gebeurt en kunt met een open, oordeelloze houding onderzoeken wat een deel nodig heeft.
- Compassion (compassie): je hebt een diep gevoel van mededogen en begrip voor jezelf en voor anderen. Je kunt zonder oordeel luisteren en bent betrokken bij de behoeften van je eigen delen en die van anderen.
- Confidence (zelfvertrouwen): je gelooft in je eigen vermogen om met je eigen wijsheid en kracht met situaties om te gaan.
- Courage (moed): je bent bereid moeilijke emoties of pijnlijke uitdagingen onder ogen te zien en ermee om te gaan.
- Creativity (creativiteit): je kunt buiten de gebaande paden denken en nieuwe oplossingen vinden. Je bent flexibel en staat open voor ideeën.
- Connectedness (verbondenheid): je bent verbonden met jezelf, je eigen delen én met anderen. Je voelt waardering voor de manier waarop alles met elkaar verbonden is.
Waar oordeel plaatsmaakt voor compassie, ontstaat ruimte voor verandering
5 P’s, de kernkwaliteiten
- Presence (aanwezigheid): je bent volledig in het moment aanwezig, zonder oordeel of afleiding. Je reageert met aandacht en openheid, niet vanuit je automatische patronen.
- Perspective (perspectief): je kunt vanuit een afstandje naar jezelf, anderen en situaties kijken. Je overziet de context en het grotere geheel. Je wordt niet overspoeld door intense emoties die zich vanuit een deel aandienen.
- Playfulness (speelsheid): je kunt met lichtheid, relativering en humor naar jezelf en de wereld kijken.
- Persistence (volharding): je hebt doorzettingsvermogen, je geeft niet op als een deel weerstand biedt of situaties ingewikkeld zijn.
- Patience (geduld): je geeft dingen, waaronder je eigen helingsproces, de tijd die ze nodig hebben. Het laat ruimte voor dingen om te ontstaan en voorkomt dat je je opgejaagd voelt.
Voor welke problemen kan IFS helpend zijn?
IFS kan helpend zijn als je merkt dat je steeds in dezelfde patronen terechtkomt, terwijl je rationeel heel goed snapt dat je het anders zou willen. Bijvoorbeeld als je veel piekert, twijfelt, perfectionistisch bent, jezelf bekritiseert, moeilijk grenzen stelt of vooral voor anderen zorgt. Met IFS onderzoek je welke delen hierin een rol spelen en wat zij proberen te beschermen. Hierdoor ontstaat ruimte om anders te reageren en keuzes te maken die beter bij je passen.
Hoe ziet een IFS sessie eruit?
Tijdens de coaching onderzoeken we samen wat er op dat moment bij jou speelt. We vertragen en staan stil bij gedachten, gevoelens, lichamelijke signalen of innerlijke reacties die zich aandienen. In plaats van deze weg te willen krijgen, onderzoeken we met nieuwsgierigheid wat een deel probeert te doen en waarom. Je hoeft hiervoor niets voor te bereiden of precies te weten welke ‘delen’ je hebt. Dat ontvouwt zich tijdens de coaching.
Hoe weet ik of ik uit een deel reageer?
Vaak merk je dat aan de snelheid of intensiteit van je reactie. Je móét iets oplossen, je trekt je terug, gaat harder werken, wordt kritisch of in eens heel boos, je past je aan of blijft eindeloos nadenken. Het kan voelen alsof je automatisch in een bekend patroon stapt voordat je er erg in hebt. Door je delen beter te leren kennen, ga je die momenten eerder herkennen en ontstaat er ruimte om anders te reageren.